Ülkemizdeki İlk Karikatür

Ülkemizdeki İlk Karikatür

Karikatür Zamanı 21.03.2019

Ülkemizdeki ilk karikatür 1873 yılında Teodor Kasap tarafından çıkarılan Diyojen dergisinde görülen karikatür olmuştur. İlk Türk karikatürcü Ali Fuat Bey olarak bilinir. Mizah dergiciliği Sultan Abdülhamit Han döneminde kesintiye uğrarsa da İkinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinden sonra büyük bir patlama gerçekleştirir. Bu dönemdeki en önemli karikatürcü Cem olarak bilinir. Cem kalemi ile damga vurduğu dergilerindeki karikatürleri ve çalışmaları ile batı anlayışı içerisinde Osmanlı Devleti ve Osmanlı Devleti'nin idarecilerini hicvetmesi ile bilinir. İkinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinin ardından peş peşe çıkan Dalkavuk, Geveze, Davul ve Karagöz gibi dergiler siyasi karikatürilk örneklerin i vermiştir. Kurtuluş Savaşı'na karşı olarak Aydede dergisinde Rıfkı ve Kurtuluş Savaşı yanlısı olan Güleryüz dergisinde Sedat Simavi dönemin önemli isimleri olmuştur.

 

Türkiye Karikatür Tarihi

 

Cumhuriyet döneminde ön plana çıkan karikatürcüler Ramiz Gökçe ve Cemal Nadir çizmiş oldukları sosyal içerikli karikatür eserleri sayesinde ülkemizde bu sanatın daha geniş kitlelere sevdirilmesi sağlamışlardır. Münif Fehim, Şevki Çankaya, Sedat Nuri, Orhan Ural, Necmi Rıza Ayça, Sururi Güven, İhap Hulusi ve Salih Ermez isimleri de dönemin karikatürdünyasındaki önemli imza vardır.

 

1940'lı yılların sonuna doğru çıkan Marko Paşa dergisi Mim Uykusuz ile  karikatür tarihimizin baş yapıtlarını vermiştir. Aynı dönemde karikatüristlik yapan Ratip Tahir ise Cumhuriyet Halk Partisi çizgisinde politik karikatürler ile başarılı bir şekilde okuyucuya ulaşmıştır. 1950'li yıllara gelindiğinde bu dönemin karikatürcüleri batıda meydana gelen değişime ayak uydurarak karikatürdünyamızda kara mizaha ve yazısız karikatürlere ağırlık vermişlerdir.

 

Turhan Selçuk, Yalçın Çetin, Altan Erbulak, Nehar Tüblek, Eflatun Nuri, Güngör Kabakçıoğlu, Semih Balcıoğlu, Ferruh Doğan, Mıstık, Cafer Zorlu, Ali Ulvi, Tonguç Yaşar, Bedri Koraman Gibi karikatürcüler bu dönemin parlayan yıldızı olmuştur ve karikatür alanında bir çok önemli esere imza atmıştır.

 

1960'lı yıllarda mizah dergiciliği düşüş yaşamış olmasına rağmen o dönemki karikatürcü kuşağın genç üyesi Oğuz Aral 1972 yılında Gırgır karikatürdergisini yayın hayatına sokarak düşüşte olan bize dergiciliğine  tekrar zirve yaptırmıştır. Oğuz Aral Gırgır dergisi ile mizah dergiciliğin de 1970'li yılların sonuna doğru 300 bini, 1980'li yıllarda ise 500 bini aşan tirajlar yakalayarak büyük bir başarı örneği sergilemiştir. Gırgır mizah dergisi bünyesinde çalışan ve başarılı işlere imza atan pek çok kişi daha sonra Gırgır’dan ayrılarak kurdukları başka dergilerde ve gazetelerde de  karikatürdünyasına kazandırdıkları eserler ile birçok başarılı işe imza atm